از صربستان به سوریه: چگونه آمریکا سازمان ملل را جایگزین پلیس جهانی کرد؟

بعد از این که دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا توییت کرد که موشک ها در حال آمدن هستند، کشورهای آمریکا، انگلستان و فرانسه حملات هوایی خود را علیه سوریه آغاز کردند. این حمله در حالی که هیچ تحقیق بین المللی در خصوص اتهام حمله شیمیایی دولت سوریه صورت نگرفته و مجوزی از سازمان ملل صادر نشده بود.

ایالات متحده همواره علاقه مند است خودش را به عنوان محافظ اصلی نظمِ قانون محور بین المللی جلوه دهد و کشورهای چین و روسیه را برای تلاش در جهت نقض یا تغییر این نظم سرزنش می کند. در هفته گذشته «نیکی هیلی» نماینده آمریکا در سازمان ملل متحد به شورای امنیت گفت که واشنگتن قصد دارد بدون حضور یا با حضور سازمان ملل اقداماتی را در سوریه انجام دهد. نماینده روسیه نیز در پاسخ به او گفت که تا کنون غرب از سازمان ملل متحد به عنوان ابزاری جهت ماجراجویی های نظامی اش استفاده کرده است و حمله به لیبی در سال ۲۰۱۱ را یادآور شد که بدون مجوز شورای امنیت و به قصد تغییر رژیم این کشور انجام شد.

جرج دبلیو بوش در سال ۲۰۰۳ به کلی سازمان ملل را به سخره گرفت و به عراق حمله کرد. قبل از او بیل کلینتون در قالب ناتو جنگ ۷۸ روزه ای را علیه یوگوسلاوی به راه انداخت. این چنین رفتارهایی در سال ۱۹۹۱ غیر قابل تصور بود چرا که آمریکا مجبور بود برای خارج کردن نیروهای عراقی از کویت ثابت کند که فصل پنج منشور سازمان ملل متحد – در راستای نقض صلح و امنیت نظام بین الملل- نقض شده است. حال طی هشت سال بعد چه اتفاقی افتاد؟ برای پاسخ به این سوال باید مروری دوباره به جنگ بوسنی بیندازیم.

در سال ۱۹۹۲ توافق سیاسی بین صرب ها، کروات ها و مسلمانان بوسنی انجام شد و آمریکا از در خواست استقلال آن ها حمایت کرد. پس از آن مبارزاتی در امتداد خطوط قومی و مذهبی آغاز شد. در آن زمان بیل کلینتون باور داشت که ترکیبی از حملات هوایی و دریایی به مسلمانان بوسنی بخشی از راه حل است. طی سه سال بعد ناتو به تدریج نقش مهمی را در یوگوسلاوی سابق و تحت عنوان اقدامات بشردوستانه ایفا کرد. طی این فرآیند در آوریل ۱۹۹۳ شورای امنیت سازمان ملل متحد قطعنامه ۸۱۹ را به تصویب رساند. بر اساس این قطعنامه باید شهری از صربستان در شرق بوسنی به عنوان منطقه آزاد و امن بدون هیچ اقدام مسلحانه و خصومت آمیزی ایجاد می شد. مفهوم منطقه امن در می ۱۹۹۳ طی قطعنامه ۸۲۴ گسترده تر شد و برخی شهرهای دیگر که همه آن ها مسلمان نشین بودند به آن اضافه شد. در آوریل ۱۹۹۳ ناتو خواستار محافظت از آسمان بوسنی شد و قطعنامه ۱۹۹۲ پرواز تمام جنگنده های نظمی را بر فراز اسمان بوسنی ممنوع کرد. تحت فشارهای های آمریکا، سازمان ملل متحد قطعنامه ۸۳۶ را تصویب و به ناتو مجوز داد تا از حریم هوایی محافظت نماید.

این مسائل در جولای ۱۹۹۵ بعد از این که نیروهای نظامی صرب بوسنی به صربستان و منطقه زپا وارد شدند کنار گذاشته شد و صربستان مورد اتهام نسل کشی قرار گرفته بود. در ۲۱ جولای طی کنفرانسی در لندن پطروس غالی دبیر کل وقت سازمان ملل متحد به فرمانده نظامی سازمان ملل اختیار مستقیم داد تا از ناتو در خواست حملات هوایی را علیه صربستان بدهد.

در اوت ۱۹۹۵ کرواسی حمله تمام عیاری علیه مناطق صرب نشین که تحت قرار داد صلح ۱۹۹۲ بودند، انجام داد. صلح بانان سازمان ملل اقدامی برای توقف این حمله انجام ندادند و هیچ حمله هوایی صورت نگرفت در مقابل  در ۳۰ اوت ناتو حملاتی را علیه صرب های بوسنی انجام داد. کروات ها و مسلمانان بوسنی تهاجم خود را بر روی زمین شروع کردند و طی سه هفته ۴۰۰ حمله و هزار بمب انجام شد. پیرو این ماجرا ایالات متحده و نه سازمان ملل مذاکرات صلح را در ایالت اوهایو آغاز کرد و نتیجه این صلح مبتنی بر تجزیه یوگوسلاوی همچنان پا برجاست.

بدین ترتیب آمریکا خود هم نقش مجری و هم قاضی و هم هیئت منصفه را بازی کرد و سازمان ملل متحد در حمله ۱۹۹۹ که ناتو به رهبری آمریکا انجام داد و منجر به اشغال کوزوو شد هیچ نقشی ایفا نکرد. این اقدام نقض آشکار قانون اساسی آمریکا، منشور ناتو منشور سازمان ملل متحد بود. این اقدام بعد ها و در سال ۲۰۰۸ منجر به جدایی کوزوو از صربستان و حمایت آمریکا از اعلامیه استقلال آن ها شد.

این مسئله بسیار شگفت آور است که تقریبا اغلب طرح ها برای مداخله در سوریه در طول دوره باراک اوباما رئیس جمهور سابق آمریکا بر ایجاد مناطق امن و حملات هوایی –همان طور که در جنگ بوسنی مطرح بود- متمرکز شده است و تا کنون سخنی از دیگر حملات نشده است. سوال اینجاست که اگر نسخه یوگوسلاوی موفقیت آمیز بود چرا آمریکا در جنگ های بعدی مثل جنگ عراق و افغانستان از آن استفاده نکرد و استراتژی را تغییر داد؟

بعد از جنگ عراق، جهان به دنبال آن چیزی نیست که رسانه های آمریکا و مقامات دولتی و رسمی واشنگتن دنبال می کند. به ویژه روسیه که بر تقابل با جنگ علیه تروریست ها در سوریه و به در خواست دولت قانونی این کشور و نه آن چه سربازان آمریکا در عملیات اخیر به دنبال آن بودند، اصرار دارد.

نویسنده: نبوجسا ملیک، مقاله نویس و مترجم حوزه سیاست خارجی، فارغ التحصیل تاریخ و روابط بین الملل از دانشگاه آیووا آمریکا

مترجم: مریم فتاحی

منبع:

https://www.rt.com/op-ed/424137-srebrenica-syria-un-strike-nato/

انتهای متن/

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *