ترامپ مرد شماره دو در نمایش سنگاپور

دونالد ترامپ، رییس جمهور آمریکا، سرانجام و بعد یک سال و نیم کش و قوس به دیدار کیم جونگ اون، رهبر کره شمالی رفت. او  در حالی خود را برای دیدار با جونگ اون در روز سه‌شنبه  ۱۲ ژوئن آماده می‌کرد که قبل از آن تمام قول وقرارهایش را با شرکای قدیمی آمریکا در گروه هفت به هم زده بود و با پرخاشگری امضای خود را از بیانیه پایانی این گروه پس گرفته بود. با این وجود، رفتار ترامپ در جریان دیدارش با جونگ اون به طور کامل متفاوت بود؛ او نه تنها در این دیدار با خوش‌خلقی ظاهر شده بود تا خوش‌بینی خود از دیدارش با جونگ اون را به خبرنگاران نشان داده باشد بلکه با توصیف رهبر کره شمالی به عنوان «مردی بسیار با استعداد»، نهایت خوش‌بینی خود را از این دیدار و مذاکرات چهار ساعته بیان کرد؛ مذاکراتی که به زعم وی آمریکا با آن به اهداف خود رسیده است. با این وجود، اغلب تحلیل‌ها از این دیدار تصویری متفاوت از خوش‌بینی ترامپ را نشان می‌دهند و با طرح سوال‌‌ها و کند و کاو خود اصل این دیدار و توافق‌نامه آن را به چالش کشیده‌اند.

سایه تردید

خوش‌بینی ترامپ تنها محدود به همان چند ساعت اقامتش در جزیره سنتوزا نبود بلکه بعد بازگشت به واشنگتن هم مدام بر این خوش‌بینی اصرار دارد. نمونه این خوش‌بینی در پیام توئیتری روز چهارشنبه او به خوبی دیده می‌شود که نوشت: «قبل از سر کار آمدنم، مردم تصور می‌کردند ما درگیر جنگ با کره شمالی می‌شویم. رییس جمهور اوباما گفته بود که کره شمالی بزرگ‌ترین و خطرناک‌ترین مشکل ما است. دیگر چنین نیست- امشب راحت بخوابید» و یک ساعت بعد هم نوشت: «ما فرصتی را با نیافتادن به بازی‌های جنگی حفظ می‌کنیم؛ مادامی که با نیت خیر دو طرف مذاکره می‌کنیم.» البته او بی‌خبر از انتقادها نیست و به همین جهت است که سه ساعت بعد از این پیام‌ها، رسانه‌هایی مثل ان بی سی و سی ان ان را به باد انتقاد گرفت چرا که معتقد است این رسانه‌ها سر جنگ با توافقی دارند که او با رهبر کره شمالی به دست آورده در حالی که به ادعای او، همین رسانه‌ها یک سال و نیم قبل برای توافقی شبیه همین «التماس می‌کردند» تا سایه جنگ دور بشود![۱]شاید ترامپ با این پیام توئیتری فکر کرده که پاسخ رقبای دموکرات خود را داده اما واقعیت این است که مخالفان یا دست‌کم منتقدان جدی به توافق‌نامه او با جونگ اون در میان هم‌حزبی‌های جمهوری‌خواه او نیز کم نیستند. یکی از این منتقدان آنتونی روگیرو، کارشناس ارشد در اندیشکده دفاع از دموکراسی، است که جدای از هفده سال سابقه کار در دولت آمریکا، سابقه مشاورت هیئت آمریکایی در مذاکرات شش جانبه با کره شمالی در سال ۲۰۰۵ را دارد و در سال‌های اخیر با دفتر مارکو روبیو، سناتور جمهوری‌خواه از ایالت فلوریدا، در زمینه سیاست خارجی همکاری داشته است. او در مقاله خود برای تارنمای دفاع از دموکراسی مقاله‌ای را منتشر کرده که با توجه به تجربیاتش در مورد کره شمالی، از دولتمردان آمریکایی می‌خواهد تا موضوع را از زاویه بازی رهبر کره شمالی ببینند. او معتقد به یک دفترچه راهنمای بازی کهنه‌ای است که پدر و پدربزرگ جونگ اون از آن برای به دست آوردن موفقیت‌های بزرگ خود استفاده می‌کردند و حالا هم جونگ اون از آن استفاده می‌کند. بنابر این دفترچه، رهبر کره شمالی وعده خلع سلاح هسته‌ای را می‌دهد اما در عین حال اصرار به اجرای مرحله‌ به مرحله خواهد داشت که دستورالعملی برای به تاخیر انداختن تعهدات کره شمالی و جلو انداختن امتیازاتی است که می‌تواند از آمریکا و متحدانش بگیرد. به نظر روگیرو، این رویکردی است که به طرز قابل توجهی برای پیونگ یانگ موفقیت‌آمیز بوده در عین حال شکستی برای واشنگتن.[۲] می‌توان گفت که وضعیت دست کم تا اینجای کار با این دستورالعمل قدیمی کره شمالی پیش رفته و این جونگ اون بوده که مثل پدر و پدربزرگش موفق شده هم روند توافق را در جریان مذاکرات ادواری بیاندازد و هم از همین حالا امتیاز مورد نظرش را به دست بیاورد.

امتیاز امنیتی

ترامپ در بازگشت به واشنگتن چیزی جز یک برگ از توافق‌نامه چهار‌بندی با خود نیاورد اما جونگ اون علاوه بر این، قول امنیتی از ترامپ را هم با خود داشت. قول امنیتی ترامپ مربوط می‌شود به قطع تمرینات مشترک نظامی آمریکا با کره جنوبی، موضوعی که پیونگ یانگ همیشه خواهان تحقق آن بود. این قول امنیتی برای همکاران ترامپ آن قدر غیرمنتظره بود که مایک پنس، معاون رییس جمهور آمریکا، بابت آن به سردرگمی افتاد چرا که او روز سه‌شنبه و هم‌زمان با دیدار ترامپ با جونگ اون، به سناتورهای جمهوری‌خواه گفته بود که تمرینات آمادگی نظامی مشترک با کره جنوبی ادامه خواهد یافت اما بعد که معلوم شد ترامپ چنان قولی داده، هم سخنگوی پنس تاکید کرد که او چیزی متناقض با حرف‌های ترامپ نمی‌گوید و هم این که جارود آگن، مدیر روابط عمومی پنس، با یک پیام توئیتری اصل موضوع را منکر شد و اعلام کرد: «معاون رییس جمهور نگفت که تمرین‌های نظامی با کره جنوبی ادامه خواهد یافت.» این نوع کنش و واکنش‌ها به نظر تحلیل‌گران تارنمای پولیتیکو ناشی از سردرگمی پنس در مقابل قول امنیتی ترامپ به جونگ اون است؛ قولی که به گفته ریچارد هاس، رییس شورای روابط خارجی آمریکا، می‌تواند به معنای آخرین سیلی باشد که به یک متحد (کره جنوبی) زده می‌شود.[۳]در هر صورت، ترامپ هم قول امنیتی مورد نظر جونگ اون را به او داده و هم این قول را علنی کرده که نه تنها باعث ایجاد سردرگمی در واشنگتن شده بلکه نارضایتی متحدین منطقه‌ای آمریکا به خصوص کره جنوبی و ژاپن را هم به دنبال داشته است. این دو کشور چنان به حمایت و حضور نظامی آمریکا معتاد شده‌اند که نمی‌توانند دورنمایی از قطع این موضوع را تحمل کنند چنان که ایستونوری اونودرا، وزیر دفاع ژاپن، آن قدر از قول امنیتی ترامپ به جونگ اون نگران شده که تمرین‌ها نظامی مشترک با آمریکا را برای امنیت منطقه شرق آسیا «حیاتی» خوانده و خواستار التزام به تفاهمی بین ژاپن، آمریکا و کره جنوبی بر سر این موضوع شده است. شاید امثال این وزیر دفاع فکر نمی‌کردند که ترامپ حاضر باشد برای گرفتن توافق‌نامه یک صفحه‌ای چنین قولی به جونگ اون داده باشد اما به نظر می‌رسد که نمایش جزیره سنتوزا آن قدر برای ترامپ اهمیت داشته که این قول را بر خلاف انتظارها به رهبر کره شمالی بدهد.

توافق‌نامه کلی و مبهم

در مورد توافق‌نامه یک صفحه‌ای ترامپ با جونگ اون می‌توان گفت که کلی و مبهم بودن توصیف مشترک اکثر تحلیل‌ها از این یک صفحه است. الکساندر پرسون از جمله تحلیل‌گرانی است که توافق‌نامه را کوتاه و مبهم می‌داند با توضیحاتی اندک در این مورد که پیونگ یانگ چگونه خلع سلاح هسته‌ای را انجام بدهد یا این که آمریکا چگونه قدم‌های رسیدن به این هدف را بازرسی کند. او در این مورد به سخنان آنگلا اشتانزل، کارشناس شورای روابط خارجی اروپا، استناد کرده که می‌گوید یک نقشه راه اساسی برای خلع سلاح هسته‌ای هیچ‌گاه هدف این نشست نبوده بلکه «این نشست، نشستی بود برای یک نشست دیگر.» پرسون در این مورد انگشت بر موضوع حساس بازرسی‌ها گذاشته، موضوعی که اثری از آن در توافق‌نامه ترامپ و جونگ اون دیده نمی‌شود. موضوع بازرسی‌های سرزده قبل از این و در جریان مذاکرات آمریکا و کره شمالی در ۲۰۰۹ باعث شکست مذاکرات شد و حالا ترامپ بعد دیدارش با جونگ اون به خبرنگاران اطمینان می‌دهد که آمریکا و بازرسان بین‌المللی تعهدات کره شمالی را زیر نظر دارند اما به گفته پرسون، معلوم نیست که چرا هیچ کدام از دو طرف جزییات مربوط به این بازرسی‌ها را در توافق‌نامه نهایی قید نکرده‌اند.[۴]شاید ترامپ و تیم او بخواهند موضوع حساس بازرسی‌ها را در مذاکرات بعدی دنبال کنند که در این صورت، جونگ اون توانسته تا اینجای کار هم نشانی از این موضوع حساس را در توافق‌نامه اولیه به جا نگذارد و هم این که برنامه مذاکره برای مذاکره را بر سر این موضوع اساسی خوب پیش ببرد.

یک بند اساسی و مهم در این توافق‌نامه مربوط به تعهد کره شمالی برای خلع سلاح هسته‌ای می‌شود. قبل از هر چیز، باید توجه داشت که جونگ اون در این بند متعهد به خلع سلاح هسته‌ای کشورش نشده بلکه متعهد به «خلع سلاح هسته‌ای کامل شبه‌جزیره کره»، finish denuclearization of a Korean Peninsula، شده است. جیمز هرشبرگ، استاد تاریخ و روابط بین‌الملل در دانشگاه جورج واشنگتن، در تحلیل این بند از توافق‌نامه ترامپ و جونگ اون به نکته ظریفی اشاره کرده و آن حقی است که جونگ اون برای خود محفوظ نگه داشته تا حتی در صورت اجرای سناریوی بعید بازرسی‌های سرزده، از آن استفاده کند. او با استناد به این حق می‌تواند درخواست بازرسی‌های مشابه از هر مکانی در شبه‌جزیره کره را بکند که نه تنها شامل تاسیسات غیر نظامی و نظامی کره جنوبی می‌شود بلکه مراکز استقرار نظامی‌های آمریکایی در این کشور و حتی تجهیزات نظامی آمریکا مثل ناوها، زیردریایی‌ها و هواپیماهایی با قابلیت حمل کلاهک‌های هسته‌ای هم می‌شود. در واقع، جونگ اون با این بند می‌تواند مدعی بشود که چگونه می‌توان از خلع سلاح هسته‌ای کامل شبه‌جزیره کره اطمینان به دست آورد مگر این که بازرسان کره شمالی حق تجسس از هر مکانی مخفی در کره شمالی داشته باشند و مطمئن شوند که آمریکایی‌ها مراکز یا تاسیسات مستعد خود برای انبارکردن یا استفاده از تسلیحات هسته‌ای را تخلیه کرده‌اند.[۵] جونگ اون به این نحو و در مقابل تعهد به خلع سلاح هسته‌ای کشورش امتیاز خلع سلاح هسته‌ای طرف مقابل را هم به دست آورده که اگر طرف مقابل درخواست رژیم بازرسی‌های سرزده را بکند، او هم در مقابل می‌تواند درخواست مشابهی داشته باشد. این حق مقابل به آن معنا است که جونگ اون توانسته آرزوی ترامپ را برای خلع سلاح هسته‌ای کره شمالی به گروگان بگیرد آن هم تنها با این ژست که متعهد به خلع سلاح هسته‌ای شده است. او با این نوع قبول تعهد در عمل مبدل به نفر اول در نمایش سنگاپور شده که ترامپ را نفر دوم این نمایش کرده تا بر طبق سناریوی او بازی کند.

پی نوشت:

[۱] – https://twitter.com/realDonaldTrump

[۲] – http://www.defenddemocracy.org/media-hit/anthony-ruggiero-north-korea-is-testing-trump-as-summit-approaches/

[۳] – https://www.politico.com/story/2018/06/12/trump-kim-meeting-press-conference-637544

[۴] – http://www.dw.com/en/donald-trump-kim-jong-un-summit-more-style-than-substance/a-44177476

[۵] -https://www.politico.com/magazine/story/2018/06/11/the-hole-at-the-heart-of-the-north-korea-summit-218672

انتهای متن/

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *